28 maart 2026
Daens is een Vlaamse filmklassieker uit 1992, geregisseerd door Stijn Coninx, met Jan Decleir in de hoofdrol. Daens speelt zich af in het 19de eeuwse Aalst en toont het harde leven en de sociale strijd van de arbeiders in de textielfabrieken.
Alhoewel de film zich afspeelt in Vlaanderen, geeft die meteen ook een goed beeld van de leef- en arbeidsomstandigheden in die tijd in Wallonië. In het CTLM te Verviers valt het ons telkens weer op hoe dikwijls bezoekers spontaan terugdenken aan de film als ze door het WOL parcours lopen. De gevolgen van de industriële revolutie voor de arbeidersklasse lieten zich niet anders voelen in Wallonië dan in Vlaanderen.
De film werd bij zijn vrijgave in 1992 een groot kassucces in ons land. Dat succes beperkte zich niet alleen tot Vlaanderen, maar trok zich ook door tot in Wallonië.
Daar droeg de film zelfs bij tot een beter begrip van de strijd die Vlaanderen voerde voor zijn culturele emancipatie. De Vlaamse bourgeoisie was in die tijd bijna uitsluitend franstalig, en had daardoor nog minder dan in Wallonië, contact met en begrip voor de werkende klasse. De Franse taal was in Vlaanderen een barrière die een belangrijk symbool werd voor het onrecht dat de arbeiders aangedaan werd. De film toont Daens in 1894 in het parlement waar hij verkozen werd voor de Aalsterse sociaal-christelijke partij die hij oprichtte als concurrent voor de katholieke partij. Die werd in Aalst geleid door de franstalige Charles Woeste. Daens houdt zijn eerste toespraak in het Frans, gericht tegen Woeste, want die "is nog altijd niet voldoende gevorderd in zijn kennis van de Vlaamse taal." Daens klaagt hiermee het misprijzen aan voor de arbeiders, en tegelijk het misprijzen van de Vlaamse cultuur.
Tegelijk krijgt ook de Vlaamse kerk een ferme veeg uit de pan. De manier waarop die zich mengde in de politiek kon alleen maar misprijzen opwekken.
Al bij al heeft de film Daens in Wallonië bij menige bioscoopbezoeker bijgedragen tot een beter inzicht van hoe en waarom Vlaanderen zijn culturele emancipatie bevochten heeft. Tegelijkertijd begrijpt de Waal ook beter hoe België geworden is tot wat het vandaag is.
Als film is Daens toch wel een belangrijk historisch document.
Dat zal ook wel de reden zijn waarom de film in maart 2026 opnieuw in een grondig gerestaureerde versie re-released werd in de zalen.
Enkele quotes over de nieuwe release:
- "Het resultaat is een intense kijkervaring die de emotionele kracht en historische relevantie van Daens vandaag meer dan ooit onderstreept"
- "Met deze re-release wordt niet alleen hulde gebracht aan een meesterwerk uit de Belgische filmgeschiedenis, maar ook aan de blijvende actualiteit van zijn thema's: sociale strijd, engagement en menselijke waardigheid."
De film Daens is ook te bekijken op sommige streaming platformen, zelfs op auvio.rtbf.be in een betalende versie.
Wist je trouwens dat de film bij zijn vrijgave in 1992 ook genomineerd werd voor een Oscar als "beste buitenlandse film"? Daens kreeg de Oscar niet, maar wist met die nominatie indertijd toch heel wat internationale aandacht te krijgen.
En voor wie al die wierook over een Vlaamse film nog niet genoeg is, weet dan dat de film gebaseerd is op een boek van Louis Paul Boon, een van Vlaanderen's grootste schrijvers die vanuit zijn onbeduidend Aalst een internationale reputatie wist op te bouwen.
"PIETER DAENS, of hoe in de 19de eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht" verscheen in 1971. Het is een turf van 661 pagina's, het resultaat van 5 jaren opzoekingswerk dat resulteerde in 1600 pagina's nota's. Het boek werd in 1972 bekroond met de Driejaarlijkse staatsprijs voor verhalend proza en met de Multatuliprijs. Boon ontving er ook de Literaire prijs van de stad Aalst en de Achilles van Ackerprijs voor.
Niets in het boek is fictie. Dat is wel het geval in de film waarin enkele nieuwe figuren zoals Nette en Jan toegevoegd werden om het geheel wat emotioneler te maken.